Veelgezocht:

Laatste issue

No. 42 Zomer 2026 25,00

Voorhoede

Fabien Vallérian over de kunstprogramma's van Maison Ruinart

Interview
No. 43 •

De wijngaarden, de krijtbodem en de kelders diep onder Reims vormen het levende landschap van champagnehuis Maison Ruinart. Hier krijgen kunstenaars carte blanche: ‘Zij zien iets wat vrijwel niemand ziet.’

Tekst: Nicole Ex
Julian Charrière, Chorals, 2025
Fig 1. Julian Charrière, Chorals, 2025

Toen kunstenaar Julian Charrière de crayères van Ruinart bezocht – de monumentale krijtkelders waarin de champagnes jarenlang rijpen – dacht hij aan de fossielen die hij als kind met zijn grootvader in de Champagne zocht. Onder de streek ligt krijt, gevormd uit sedimenten van een voormalige zeebodem. Met zijn permanente installatie Chorals bracht Charrière die verdwenen binnenzee terug de kelders in, met een zwarte waterspiegel en een geluidswerk, opgenomen in warme oceanen met een klimaat vergelijkbaar met dat van de Champagne miljoenen jaren geleden.

Fabien Vallérian, International Art & Culture Director van Maison Ruinart en verantwoordelijk voor het kunstprogramma: ‘Wanneer we door die kelders liepen, keken we ernaar en dachten: het is krijt. En steen is steen. Maar nu beseffen we dat in deze steen het waterleven ligt besloten. Julian herstelde de oude verbinding met de Krijtzee.’

‘Kunstenaars zien iets wat vrijwel niemand ziet en maken het zichtbaar op een manier die wij kunnen begrijpen,’ zegt Vallérian. ‘Ik ben ervan overtuigd dat ze de voorhoede zijn, pioniers die voor de rest van de mensheid op verkenning gaan.’ Die overtuiging ligt aan de basis van Ruinarts kunstenaarsprogramma’s Carte Blanche, Conversations with Nature en Countdown 1729-2029, dat toewerkt naar het driehonderdjarig bestaan in 2029. Ruinart verzamelt geen bestaand werk, maar geeft opdrachten aan indrukwekkende kunstenaars als Tomás Saraceno, Eva Jospin, Jaume Plensa, NILS-UDO, Tadashi Kawamata en Sam Falls.

Elke samenwerking begint met een uitnodiging om de Champagnestreek te verkennen en bij Ruinart in Reims door de wijngaarden te lopen, de crayères te bezoeken en de keldermeester en wijnmakers te ontmoeten. Vervolgens krijgt de kunstenaar een vrijbrief om te maken wat hij of zij voor zich ziet. Wat volgt is een langdurige relatie waarin Ruinart het werk meeneemt naar internationale kunstbeurzen of tentoonstelt in de sculptuurtuin in Reims. Vallérian ziet die tuin niet als iets wat voor eeuwig onveranderd moet blijven. Werken mogen worden verplaatst, zich aanpassen en met de plek mee veranderen; alleen de gedachte erachter blijft: ‘De fragiliteit en de schoonheid van de natuur, en hoe wij daar als mensen mee verbonden zijn.’

Sam Falls in de historische wijngaard van Taissy, tijdens Ruinarts programma Conversations with Nature, 2024 foto: Alice Jacquemin
Sam Falls, King’s Crossing, 2024
Fig 2. Sam Falls in de historische wijngaard van Taissy, tijdens Ruinarts programma Conversations with Nature, 2024 foto: Alice Jacquemin
Fig 3. Sam Falls, King’s Crossing, 2024

Die veranderende natuur laat zich in de Champagne intussen ook concreet meten in tijd. Waar de oogst in de achttiende en negentiende eeuw eind oktober of begin november begon, kan dat nu al half augustus zijn. Vallérian: ‘In de hele twintigste eeuw was er geen enkele oogst in augustus. In de laatste vijf jaar was er misschien één in september. Alle andere waren in augustus.’ Een van de antwoorden is Blanc Singulier, een nieuwe chardonnaycuvée die is ontstaan uit druiven die veel rijper bleken dan vroeger. Vallérian noemt het ‘een klimaataangepaste wijn’.

Juist in zo’n veranderend landschap dwingt champagne tot denken op de lange termijn. Een keldermeester die vandaag aan een vintage werkt, weet dat die pas jaren later kan worden uitgebracht, mogelijk door zijn opvolger. ‘Champagne gaat over transmission.’ Daar komen kunst en wijn onverwacht dicht bij elkaar. Beide worden in het heden gemaakt voor een toekomst die hun makers zelf niet volledig zullen meemaken. Een keldermeester werkt voor zijn opvolger; een kunstenaar maakt zichtbaar wat anderen nog niet zien. Transmission betekent dan misschien heel eenvoudig: dit is tijdelijk bij mij, en ik heb de verantwoordelijkheid het zo door te geven dat er opnieuw iets uit kan ontstaan.

De tuinen en beeldentuin van Maison Ruinart in Reims zijn vrij toegankelijk. Voor een proeverij of rondleiding door de kelders en crayères is reserveren noodzakelijk.

Het volledige seizoensoverzicht leest je in het herftsnummer van See All This. Bestel een exemplaar in onze shop >

Recente verhalen