Premium content
Premium content

Veelgezocht:

James Turrell, Roden Crater Sunset

Laatste issue

No. 43 Herfst 2026 15,00

We hebben geen tijd

Van atoomklok tot kosmische filmrol

Artikel
No. 43 •

Ons beeld van tijd begint te kantelen. Terwijl natuurkundigen de Universele Klok tot de kleinste radertjes proberen te ontleden, groeit het idee dat het verstrijken van de tijd een illusie is.

Dit is een uitnodiging om de wereld van See All This te betreden — reis verder en verlies jezelf.

Login Word vriend
tekst: Yannick Fritschy

De inwoners van het Noorse vissersdorpje Sommarøy waren helemaal klaar met de klok. In juni 2019 hielden ze een petitie om de eerste ‘tijdvrije zone’ ter wereld te worden. Sommarøy ligt zo ver in het noorden, dat de zon er in de zomer 69 dagen lang niet ondergaat. Het heeft daarom geen zin om de tijd bij te houden, stelden de inwoners in een persbericht.

Helaas bleek dit later een pr-stunt om het toerisme in het gebied te bevorderen. Toch is het misschien geen gek idee om wat minder volgens de klok te leven. Dat lijkt het universum namelijk ook niet te doen. Hoe meer natuurkundigen de tijd in theorieën proberen te vangen, hoe ongrijpbaarder die blijkt.

ATOMAIRE TIJD

Al sinds mensenheugenis proberen we grip te krijgen op de tijd. Prehistorische volkeren hielden de dagen, maanden en jaren bij door de zon, de maan en de sterren goed in de gaten te houden. In de oudheid verdeelden de Egyptenaren de dag in 24 uur. Deze uren werden bijgehouden met een zonnewijzer – de voorloper van de klok. In de middeleeuwen introduceerde men de minuten en seconden. Deze tijdstapjes konden ze niet langer met een zonnewijzer aflezen. Daar waren andere instrumenten voor nodig, zoals een waterklok, een zandloper of een kaars. Hiermee werd tijdmeting steeds verder losgetrokken van astronomie.

Dankzij allerlei uitvindingen – van de slingerklok van Christiaan Huygens tot het kwartsuurwerk – hebben we de tijd sindsdien steeds nauwkeuriger vastgelegd. Tegenwoordig hebben we klokken die gebaseerd zijn op de extreem regelmatige trillingen van atomen. Sommige van deze atoomklokken zijn zo nauwkeurig dat ze na zestig miljard jaar hooguit een seconde uit de pas zouden lopen. Ter vergelijking: het heelal bestaat pas een slordige veertien miljard jaar.

Wetenschapsjournalist Yannick Fritschy is redacteur bij New Scientist en hoofdredacteur van het Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde.

 

Dit verhaal is afkomstig uit See All This #43 – Alle tijd van de wereld.

Recente verhalen