Veelgezocht:

James Turrell, Roden Crater Sunset

Laatste issue

No. 43 Herfst 2026 15,00

De tongtwisters van Slavs & Tatars

Mouthfool in Fenix Rotterdam

Interview
No. 43 •

Talen houden zich niet aan grenzen. In Fenix laat collectief Slavs & Tatars zien hoe woorden, alfabetten en grappen eeuwen van migratie, macht en misverstand met zich meedragen.

tekst: Theo Paijmans
Slavs & Tatars, Mother Tongues and Father Throats, 2012, wollen garen, ca. 500 × 300 cm
Fig 1. Slavs & Tatars, Mother Tongues and Father Throats, 2012, wollen garen, ca. 500 × 300 cm

Het gebied tussen de voormalige Berlijnse Muur en de Chinese Muur vormt een immense culturele landmassa. Bossen gaan over in steppes, rivieren doorkruisen het landschap en ook de tijd heeft er diepe sporen getrokken. Door de eeuwen heen kwamen en gingen er keizerrijken, veranderden steden van naam en liepen handelsroutes van oost naar west. Mensen waren er voortdurend op reis. Ze brachten hun talen mee, verborgen in keel en mond, op de tong en de lippen.

Voor kunstenaarsgroep Slavs & Tatars is dit enorme gebied een inspiratiebron. Het collectief pelt historische lagen af en bestudeert de talen, symbolen en schriften die met migratieroutes meereisden. Dit onderzoek vormde de basis voor de tientallen werken van het collectief die in Fenix te zien zijn in de tentoonstelling Slavs & Tatars: Mouthfool. De titel speelt met mouthful – een mondvol – en fool, dwaas, want wie zoals Slavs & Tatars met taal omgaat, speelt met betekenissen. Dat resulteerde bijvoorbeeld in een werk als Tongue Twist Her, een enorme danspaal waaromheen een rode tong wervelt. Op de voet staan Cyrillische tekens. ‘Dit werk gaat over de veranderlijkheid van taal,’ zegt curator Yev Kravt. ‘In het Engels betekent het woord “tongue” ook moedertaal. De gedraaide tong symboliseert hoe taal steeds wordt aangepast en vervormd, soms onder invloed van politieke veranderingen.’

Een ander werk bestaat uit een grote anatomische kaart van een mond die openstaat, waarop is aangegeven waar in de mond de verschillende klanken worden gevormd van talen die in dit gebied worden gesproken. In Love me, love me not, een werk dat bestaat uit een installatie en een publicatie, zijn op veertien spiegels de verschillende stadsnamen aangebracht die in de loop van de geschiedenis veranderden.

Het Berlijnse kunstenaarscollectief Slavs and Tatars (Payam Sharifi, Kasia Korczak en Stan de Natris) | foto: Lêmrich
Fig 2. Kunstenaarscollectief Slavs & Tatars: Payam Sharifi, Kasia Korczak en Stan de Natris | foto: Lêmrich

Een centrale figuur in de tentoonstelling is Molla Nasreddin. ‘Hij is heel bekend in verhalen uit die uitgestrekte regio, onder verschillende namen. In Turkije heet hij Nasreddin Hodja, in Iran Mulla Nasrudin en in China Afanti. Zelfs in Egypte duiken verhalen over hem op. Hij is een folkloristisch personage met een tulband dat achterstevoren zittend op zijn ezel rondreist. Mensen zien hem aan voor een geestelijke, dus ze komen met hun problemen naar hem toe. Oplossingen geeft hij nooit, hij stelt tegenvragen, waardoor de verwarring alleen maar groter wordt.’

Molla Nasreddin fungeert ook als mascotte van het collectief. ‘Voor Slavs & Tatars is hij een manier om naar de wereld te kijken. Want de ezel reist vooruit naar de toekomst en de kunstenaars kijken achteruit naar het verleden, om de geschiedenis te kennen en zo de toekomst in te kunnen gaan. Op Plein, het overdekte stadsplein van Fenix, wordt een racebaan aangelegd waar bezoekers op skelters kunnen rijden, maar dan achterstevoren, zodat ze bij het begin van de tentoonstelling meteen dat perspectief meekrijgen.’

Slavs & Tatars: Mouthfool maakt duidelijk hoezeer taal onderdeel is van migratie. ‘Slavs & Tatars vertelt de geschiedenis van een gebied niet vanuit grenzen en conflicten, maar vanuit taal. Het werk van dit collectief laat zien hoe woorden, alfabetten en verhalen voortdurend met mensen meereizen en veranderen. Zo verschuiven ze onze blik en wordt taal het vertrekpunt om deze regio beter te begrijpen,’ zegt Kravt.

Slavs & Tatars: Mouthfool is vanaf 18 november te zien in Fenix in Rotterdam.

Het volledige seizoensoverzicht lees je in het herfstnummer van See All This. Bestel een exemplaar in onze shop >

Recente verhalen