Veelgezocht:

Laatste issue

No. 41 Lente 2026 15,00

Editorial #42

Ze blozen, lossen op, verlangen

Artikel
Fig 1. Marlene Dumas, Nicole Ex en Sarah Knigge (toen in verwachting van haar eerste kind) in Dumas' studio, februari 2026 | foto: Sanja Marušić
tekst: Nicole Ex

Ik herinner me hoe ik in 2006 in het Museum of Modern Art in New York voor Models (1994) van Marlene Dumas stond. Haar werk kende ik al, maar pas daar drong echt tot me door hoe radicaal zij de aquarel had opengebroken. Aquarel: van oudsher het domein van lieflijke landschappen, hortensia’s en bloemstillevens. Maar in haar handen konden verdunde kleuren gewelddadig worden. Pasteltinten verleidelijk, brutaal of te wreed om naar te kijken. Haar aquarellen leken elke regel omver te werpen waaraan het medium zich ooit had gehouden.

Toen ik die observatie een paar maanden geleden met haar deelde, gaf ze op haar oprecht bescheiden manier toe dat ze misschien inderdaad iets had opengebroken: dat ze de aquarel had ‘geëmancipeerd’ van zijn decoratieve imago en had ingezet als drager van macht, politiek, oorlog, dood, verkrachting, seks, geboorte en verlangen.

Toen ik Marlene vorig jaar voor het eerst persoonlijk ontmoette, was het eerste wat me opviel haar blik: jeugdige ogen, vol aandacht en met een ondeugende, licht spottende humor. Achteraf bezien voelt het bijna onvermijdelijk dat ogen een rode draad door dit nummer zouden worden: kijken, getuigen, rouwen, hunkeren. Een van Marlenes geschilderde ogen kijkt ons vanaf de cover aan. Ze wilde geen portret van zichzelf, zelfs geen interview: geen performance van ‘Marlene Dumas’. In plaats daarvan vond het oog zomaar zijn weg naar de omslag – door Dumas, die zelf de layout op schetsmatige wijze op zich nam, voordat ze het ons stuurde met de vraag wat we ervan vonden. Ze stelde voor er een citaat van Steve McQueen naast te plaatsen, waarin hij het oog beschrijft als iets dat het innerlijke naar buiten keert, bijna als een wond. Het voelde als de perfecte opening van dit nummer.

De zeventiende-eeuwse filosoof Spinoza schreef al dat het lichaam veel intelligenter is dan wij beseffen. Eeuwen later keerde neuroloog Antonio Damasio naar dat idee terug: denken is onlosmakelijk verbonden met gevoel, lichamelijke sensatie en de emotionele intelligentie van het lichaam. Wij denken niet los van het lichaam, maar erdoorheen. De schilderijen van Dumas lijken dat instinctief te begrijpen. Haar lichamen worden nooit simpelweg weergegeven; ze voelen. Ze blozen, lossen op, verlangen, deinzen terug, rouwen.

Het was een eer en een groot genoegen om met Marlene Dumas samen te werken. Ze is drukbezet en wereldwijd betrokken bij tentoonstellingen van haar werk, maar zodra ze met je aan tafel zit, wordt ze gegrepen door het werk zelf: door het creatieve proces van samen iets maken. Vanuit die kracht is dit nummer ontstaan.

Dit is het editorial van See All This #42, zomer 2026. Bestel het nummer hier.

Recente verhalen