‘Ik begin met het lichaam zoals het is’

‘Mallorca heeft me gevormd,’ zegt Rosa Esteva. ‘Het geeft me een ritme waarop ik kan vertrouwen.’ Dat ritme voel je in haar ontwerpen nog voor je het precies kunt benoemen: in de manier waarop zijde losser om het lichaam valt, in linnen dat het licht zacht opvangt, in silhouetten die minder ontworpen lijken dan ontstaan. Sinds de oprichting van Cortana, begin jaren 2000, heeft Esteva een praktijk opgebouwd die draait om natuurlijke vezels, ambacht, traagheid en kleding die vertrekt vanuit het lichaam.

Mallorca is daarbij meer dan de plek van waaruit ze werkt. Het eiland is ook de voorwaarde waaronder haar manier van maken kan bestaan. In de taal waarmee ze haar werk beschrijft keren rust, intimiteit, helderheid en thuiskomen steeds terug. ‘Soms denk ik weleens dat ik een plant ben,’ zegt ze, ‘gevormd door mijn omgeving en de herinnering dragend aan wie hier vóór mij waren.’ Dat beeld zegt ook iets over Cortana zelf. Het werk lijkt voort te komen uit licht, lucht, minerale texturen en zee, en uit een manier van kijken die aandacht verkiest boven spektakel.

Na haar eerdere werk in styling en kostuumontwerp ontstond Cortana als zowel haar droom als haar belangrijkste professionele project: een plek van waaruit haar werk zich kon ontvouwen volgens haar eigen idee van ontwerpen. Haar opleiding gaf haar structuur en technische bagage, zegt ze, maar de diepere basis lag elders – in familie, omgeving en alles wat haar blik al vormde voordat de mode daar woorden aan gaf.

Die filosofie begint bij het lichaam als geleefde werkelijkheid: veranderlijk, ademend, drager van herinnering, vermoeidheid, genot en tijd. ‘Ik begin met het lichaam zoals het is,’ zegt Esteva. ‘Daarin zit al zoveel intelligentie.’

Die intelligentie is fysiek, intuïtief en tastbaar. In haar atelier worden kledingstukken op het lichaam zelf ontwikkeld. Stof wordt geprobeerd, verschoven, gespeld, gedragen, een tijdlang beleefd. Een mouw wordt aangepast omdat het lichaam iets laat zien wat een schets nog niet kon weten. ‘We werken niet met mannequins,’ zegt Esteva. ‘Wat in deze fase helpt, is de stof op de huid voelen, je de mogelijkheden van een kledingstuk voorstellen door veranderingen aan te brengen, zien hoe het op het ene lichaam anders valt dan op het andere, het een tijdlang dragen om zo die meest inspirerende vorm te verfijnen.’ Ontwerpen betekent voor haar dus ook: ervaren. ‘Ik moet ervaren wat ik ontwerp om via die fysieke ervaring de vorm te vinden waarnaar ik op zoek ben.’

In die werkwijze schuilt iets sculpturaals, al niet in monumentale zin. Het zit in de aandacht voor volume, gewicht, contour en valling: voor de verhouding tussen vorm en de ruimte eromheen. Esteva’s kleding blijft dicht bij het lichaam, volgt het en beweegt mee.

Beweging is dan ook essentieel. ‘Beweging bepaalt alles in het werk van Cortana,’ zegt ze. ‘Het is niet alleen esthetisch – het weerspiegelt een toestand van verandering. In de natuur is niets statisch.’ Voor Esteva is het lichaam iets dat altijd in wording is, veranderend onder invloed van tijd, stemming, weer, leeftijd en ervaring. Een kledingstuk moet zich in dat proces kunnen voegen. ‘Ik ben niet geïnteresseerd in stukken die het lichaam beperken,’ zegt ze. ‘Ik wil dat ze verschillende momenten kunnen vergezellen, ruimte geven en natuurlijk aanvoelen wanneer je ze draagt.’

Het materiaal speelt daarin een even grote rol. Cortana werkt met zijde, linnen, wol en andere natuurlijke vezels, gekozen om wat ze doen in relatie tot lichaam en hand. ‘We werken met natuurlijke stoffen omdat daardoor een directe verbinding ontstaat,’ zegt Esteva. ‘Ze reageren op het lichaam en op de hand. In het dragen ervan schuilt een fysieke ervaring.’ Elk kledingstuk begint, legt ze uit, met de vraag naar structuur: welk gewicht, welke valling of welke textuur een bepaalde vorm nodig heeft. Materiaal is wat vorm, gebaar en sfeer mogelijk maakt.

Het grootste deel van Cortana’s collecties wordt in Spanje gemaakt, in samenwerking met lokale ateliers en ambachtsmensen. Veel van die relaties zijn in de loop der jaren langzaam gegroeid, door continuïteit eerder dan schaal. Voor Esteva hoort dat bij de oorspronkelijke intentie: vakmanschap ondersteunen en vormen van kennis levend houden die in de mode te gemakkelijk als decoratief worden gezien, terwijl ze in feite fundamenteel zijn. Duurzaamheid is in die zin geen losse laag over het werk heen, maar groeit uit aandacht – voor proces, nabijheid en voor wat een kledingstuk kan worden wanneer het niet in haast ontstaat. ‘Ik wil dat alles terugkeert naar de aarde,’ zegt ze. ‘Dat het deel uitmaakt van een cyclus, en niet daarbuiten bestaat.’

Diezelfde houding tekent ook haar verhouding tot de modekalender. Cortana is aanwezig in Parijs, waar het internationale klanten ontvangt in een eigen showroom in Le Marais, maar het label lijkt zich niet te laten bepalen door de nerveuze snelheid van de industrie. Esteva spreekt liever over ergens bij blijven, iets dieper begrijpen, en weerstand bieden aan voortdurende productie als doel op zich.

Ook hier keert Mallorca weer terug, als meer dan een decor. Het eiland is een bron van rust, licht en proportie – maar ook van maat en ritme. ‘Dankzij het eiland kan ik zijn en creëren vanuit een plek van rust,’ zegt ze. ‘Het is alsof ik na een lange reis thuiskom op een plek van intimiteit, waar ik opnieuw contact maak met mezelf. Vanuit die staat krijgt een idee vorm.’