Veelgezocht:

Laatste issue

No. 41 Lente 2026 15,00

De Proeftuin

Gids

Het veld dat zes jaar geleden net zo vlak en groen was als de omringende weilanden, is door verwildering en het aanleggen van een poel een jonge oase geworden. Het is De Proeftuin van Anke Riesenkamp, die voor See All This haar tuindagboek bijhoudt en tips geeft voor in de tuin en daarbuiten.

tekst & fotografie: Anke Riesenkamp
tekeningen: Michiel Blumenthal

In mijn broekzakken zitten altijd zaden ‒ meestal gladde toverbonen. Gedachteloos verzamel en verspreid ik ze op mijn reizen, tijdens wandelingen en in het veld. Zo werk ik mee aan het vernuftige systeem waarmee zaden zich over de wereld bewegen. Want zaden bezitten ongekende krachten waardoor ze op het juiste moment op de juiste plek weten te belanden. Ze zweven op de wind met ingenieuze vleugels of ragfijne pluizen, of dragen een luchtkamer en een waterdichte huid, en vertrouwen erop dat rivieren en oceaanstromen hen naar vruchtbare oevers brengen. Er zijn zaden die meereizen met dieren door zich met microscopische haakjes vast te grijpen aan vacht of kleding. Verleidelijke bessen reizen door magen van vogels en zoogdieren. Sommige zaden, zoals de springbalsemien, worden door hun moederplant gekatapulteerd bij de lichtste aanraking.

Fig 1. (links) Zaaddozen van Brachychiton (kurrajong); (rechts) Waarschijnlijk een fluweel-zachte peul van Desmodium

Het is verbluffend hoezeer ons leven, en dat van de planeet, vertrouwt op de groeikracht van de miljarden soorten zaden. Ze liggen aan de basis van onze zuurstof, ons voedsel en onze landschappen. Eeuwenlang selecteerde de mens de mooiste zaden voor de volgende oogst. Zaadveredeling als stille samenwerking met de natuur. Na de Tweede Wereldoorlog begon die relatie langzaam te verschuiven. De landbouw industrialiseerde, nieuwe veredelde rassen beloofden hogere opbrengsten, tegen betaling. En in de decennia daarna schoof het verder op: zaden werden genetisch gemanipuleerd en vaak onvruchtbaar gemaakt zodat boeren elk jaar opnieuw zaaigoed moeten inkopen. Sinds de jaren negentig worden de zaden stilletjes juridisch toegeëigend en vastgelegd met patenten. Inmiddels wordt meer dan de helft van die wereldhandel gecontroleerd door een handvol grote spelers, agrobedrijven, zoals Bayer en Syngenta, die daarmee steeds meer zeggenschap krijgen over wat ooit gemeengoed was. Zaden reizen niet langer vrij met vleugels, maar met contracten en voorwaarden. De biodiversiteit, voedselvoorziening en onafhankelijkheid van boeren staan steeds meer onder druk. Tegelijkertijd groeit er een wereldwijd web van bevlogen zaadbewaarders: mensen met een diepe lokale kennis, boerencoöperaties en organisaties die zich inzetten voor vrije zaden en biodiversiteit. Zo is er de toegewijde Indiase boerin en natuurbeschermer Rahibai Soma Popere, bekend als de ‘Seed Mother’, voor wie het verzamelen en doorgeven van oude en inheemse rassen een levenswerk is. Haar visie: ‘Wie het zaad beheerst, beheerst het leven. Daarom moet het zaad van iedereen zijn.’ In mijn atelier bewaar en bewonder ik de wilde zaden die ik oogst in De Proeftuin. Ik zal zaaien, delen en ruilen met wie maar wil.

1. DA DA DAHLIA

Fig 2. Michiel Blumenthal, Vaas met bloemen

De Azteken beschouwden de dahlia als een heilige bloem, en gebruikten de knollen als voedsel en medicijn. Samen met PuurBio hebben we dit jaar opnieuw een unieke box samengesteld met 5 verschillende soorten dahlia’s, voor een uitbundige bloei én de eerste gifvrije nectar in het voorjaar. Geschikt voor tuin en balkon. Bekijk de shop >

2. MASTERCLASSES

Fig 3. Portret van Sophie Steengracht

2. MASTERCLASSES

Kom op de zondagen in mei en juni naar De Proeftuin voor een nieuwe serie masterclasses met kunstenaars. Met Sophie Steengracht werk je met natuurlijke pigmenten en inkt op papier. Met Paula Biemans duik je de polderklei in en maak je een goddelijke Venus. Met schrijver en kunstenaar Jannie Regnerus zoek je naar taal om de natuur tot in detail te verwoorden. Met Suzette Bouwsema observeer je korstmossen van dichtbij. Meld je hier aan.

3. VERBOUW JE EIGEN THEEDOEK

Fig 4. Michiel Blumenthal, Vlascirkel

Een van de cirkels in De Proeftuin staat dit jaar in het teken van 1m² vlas, onderdeel van The Linen Project. Bestel je vlaszaadjes en doe ook mee: zaai het vlas en volg het groeiproces van dichtbij. The Linen Project begeleid je via nieuwsbrieven en webinars bij het zaaien, oogsten en verwerken. In het najaar kun je er draden van leren spinnen in De Proeftuin.

4. ANOUK GRIFFIOEN IN KRÖLLER-MÜLLER MUSEUM

Fig 5. Anouk Griffioen, Nu het er nog is, Kröller-Müller Museum

4. ANOUK GRIFFIOEN IN KRÖLLER-MÜLLER MUSEUM

Afgelopen lente nam Anouk Griffioen me in De Proeftuin mee in haar wereld van schaduw en licht, die ze op onnavolgbare wijze in houtskool weet te vangen. Haar indrukwekkende tekeningen, die haar diepe fascinatie voor herinnering en vergankelijkheid van de natuur weerspiegelen, zijn t/m 20 september te zien in de tentoonstelling Nu het er nog is, in het Kröller-Müller Museum.

Dit is een artikel uit See All This #41.

Recente verhalen