Veelgezocht:

Laatste issue

No. 40 Winter 2025/2026 25,00

BREAKING #298

‘als een marmot in winterslaap’

Nicole Ex

Column

Nicole Ex

Nicole Ex

Nicole Ex
is schrijver, kunsthistoricus en oprichter van See All This kunstmagazine. Sinds 2020 verschijnt elke woensdag haar column in de BREAKING-de-week-kunstbrief.
Column

Terwijl de doffe dreunen van de nitraten klinken en de vuurspetters in waaiers het zwarte uitzicht verlichten, lees ik ongestoord in Robert Macfarlanes Is A River Alive? Ik heb griep maar ben zonder koorts. Als een marmot in winterslaap lig ik deze jaarwisseling met mijn boek in bed – diep onder de grond, op een bed van gras, afgezonderd van een wereld die ik wel even welletjes vind.

Ondertussen laat ik me op Macfarlanes stromende taal meevoeren naar het dichte Ecuadoriaanse nevelwoud en de brongebieden van de Río Los Cedros; reis ik naar de stervende beken, lagunes en estuaria rond de stad Chennai in India; om in Canada voor twaalf dagen de Mutehekau Shipu (de Magpie River) af te zakken in een kajak, waar de overweldigende waterval tot Macfarlane komt.

Leeft een rivier? Is A River Alive? ‘Natuurlijk,’ hoor ik je denken. ‘Ja, duh,’ zegt Macfarlanes tienjarige zoon. Maar als dat zo is, kunnen aan die overtuiging dan rechten worden verleend: is een rivier een entiteit? Als, en dan hoe kunnen we de taal (weer) leren verstaan en het in juridisch opzicht voor haar opnemen — spreken namens de rivier?

Het is een idee dat de wereld verandert. Het is een idee dat de wereld al heeft veranderd. In 2008 wijzigde Ecuador zijn grondwet om afdwingbare rechten van de natuur te erkennen, in 2017 werd bepaald dat de Indiase rivier de Ganges rechten heeft onder de wet en ook de Canadese Magpie River wordt sinds 2021 erkend als rechtspersoon. Een rivier heeft de vrijheid om schoon te stromen.

Ik kan nauwelijks omschrijven hoe schitterend ik zijn diep zintuigelijke boek vind. En wat het met je als lezer doet. Alsof je er een universum bij krijgt, een nieuw denkraam en al even nieuwe vrienden. Macfarlane: ‘To imagine that a river is alive causes water to glitter differently. New possibilities of encounter emerge – and loneliness retreats a step or two.’

Voor meer columns van Nicole Ex, schrijf je in voor de kunstbrief.

Recente verhalen