Veelgezocht:

Laatste issue

No. 40 Winter 2025/2026 25,00

Asma’s Beauty Case

‘Geschiedenis beweegt langzaam’

Asma el Ghalbzouri

Column

Asma el Ghalbzouri

Asma el Ghalbzouri

werkte jarenlang backstage: als hairstylist bij grote merken en shows. Van de moderedacties die volgden, rolde ze de kunstwereld in maar nam haar achtergrond mee: haar oog voor de kunst van het alledaagse – van rituelen, design, mode, beauty en geur. Voor See All This neemt ze je mee op ontdekkingstocht langs deze werelden, die één ding delen: een diep gevoel voor schoonheid en ambacht.
Column

Bij TEFAF lijken tijdlagen door elkaar te lopen. Voor Asma el Ghalbzouri is de beurs een plek waar geschiedenis, religie en hedendaagse kunst onverwacht met elkaar in gesprek raken.

Hedendaagse kunst heb ik altijd ingewikkeld gevonden. Niet omdat ze me niet interesseert,  integendeel. Kunst van nu is vaak briljant, urgent, soms zelfs visionair. Maar ze draagt ook het gewicht van de wereld: identiteit, politiek, diaspora, ongelijkheid. Voor veel kunstenaars is kunst tegenwoordig de plek waar al die vragen samenkomen.

Als dochter van de diaspora herken ik dat instinctief. Het is vaak het eerste kader waardoor je naar kunst leert kijken. Maar het was niet mijn eerste liefde.

Mijn eerste liefde was geschiedenis. Dat begon op de basisschool, bij een spreekbeurt over het oude Egypte. Piramides, farao’s, het hiernamaals – een wereld waarin religie, macht en kunst volledig in elkaar overvloeien.

Het jaar daarop volgde een tweede spreekbeurt, over de Koh-i-Noor, een van de grootste diamanten ter wereld. Dat kleine onderwerp bleek een deur naar een immens universum. Ineens dook ik in de geschiedenis van India: zijn regio’s, talen, dynastieën, keukens. Het idee dat een land zo groot kan zijn dat er elke paar honderd kilometer een andere taal wordt gesproken, fascineerde me eindeloos.

Fig 1. Leonhard Kern, Mary Magdalene in the Desert, 1614–1620, albast, 35 x 29 cm | foto: Kunstkammer Georg Laue, Munich/ London

Vanaf dat moment was ik verkocht. Niet alleen aan geschiedenis, maar ook aan de structuren daarachter: macht, religie, theologie. Mijn opa was theoloog. Misschien begon het daar. Religie was bij ons nooit een dogma, maar een gesprek. Mijn vader vertelde verhalen over de islam. En ergens daartussen begon ik zelf te lezen: over het jodendom, over mystiek, over hoe religies elkaar voortdurend beïnvloeden.

En toen kwam, tijdens mijn tienerjaren, Hendrik VIII. Iedereen die mij goed kent, weet dat mijn fascinatie voor hem tegen het obsessieve aanleunt. De zes echtgenotes – onder wie Anne Boleyn, Catherina van Aragon, Jane Seymour en Anne van Kleef – de intriges, de macht.

In de zestiende eeuw wilde Hendrik VIII zijn huwelijk met Catherina van Aragon laten ontbinden. Toen de paus dat weigerde, riep Hendrik zichzelf uit tot hoofd van de Kerk van Engeland. Wat begon als een persoonlijke beslissing werd een religieuze breuk die het hele land veranderde. Wie denkt dat kerk en staat in het Westen volledig gescheiden zijn, hoeft alleen maar naar Engeland te kijken. Daar is dat nooit helemaal gebeurd.

Geschiedenis is zelden zo netjes als we haar achteraf proberen te maken.

Fig 2. Orazio Gentileschi, The Penitent St Jerome, 1610, olieverf op canvas, 127 x 112 cm | courtesy Private Collection 1943; Carlo Orsi, Milan 2003; Koelliker Collection, 2003; Private Collection, Milan 2019

Afgelopen maand zat ik in Marrakech aan een lange tafel tijdens de 1-54 Contemporary African Art Fair. Naast mij zat een jonge dominee uit Engeland, half Jamaicaans, half Brits. Tegenover hem zat zijn partner, een Griekse man. Een predikant van de Anglicaanse kerk en zijn geliefde, samen aan tafel in Marokko, midden tussen kunstenaars, curatoren en verzamelaars.

We spraken over theologie. Over hoe geloof zich aanpast aan de tijd. Over hoe instituties langzaam veranderen. En over hoe mijn opa zijn religieuze achtergrond gebruikte om mensen te helpen en bij te staan.

Eenmaal thuis zette ik meteen de serie The Tudors weer op. En ik dacht aan Hendrik VIII. Aan hoe een beslissing uit de zestiende eeuw nog steeds doorwerkt in de structuur van een kerk — en hoe diezelfde kerk nu een dominee kan hebben die, eeuwen later, met zijn partner aan tafel zit aan de andere kant van de wereld.

Fig 3. Francisco de Goya Y Lucientes, Saint Anthony of Padua with the Infant Christ, 1775–1780, olieverf op canvas, 55 x 45 cm | courtesy Delamano Old Masters

‘Misschien is dat uiteindelijk wat kunst altijd is geweest: een manier om verder te bouwen op wat er al was’

Geschiedenis beweegt langzaam.

Misschien is dat ook waarom ik zo graag naar TEFAF ga. Voor mij voelt die beurs als een plek waar tijdlagen door elkaar heen lopen. Theologie naast moderne kunst, middeleeuwse manuscripten naast hedendaagse schilderijen.

Bij galeries zoals Colnaghi of David Aaron kijk je naar objecten uit het oude Griekenland of Rome. Even verderop liggen juwelen die ooit dynastieën met elkaar verbonden. En ergens in een vitrine ligt misschien een religieus manuscript dat eeuwen geleden met de hand werd geschreven.

Wat mij altijd raakt aan TEFAF is dat je ineens ziet hoe oud onze vragen eigenlijk zijn. Over macht, geloof, liefde, identiteit. We denken soms dat kunst van nu deze vragen opnieuw stelt. Maar ze zijn er altijd geweest. Alleen de taal verandert.

Een Romeinse beeldhouwer die een lichaam uit marmer hakt. Een monnik die een religieuze tekst overschrijft. Een kunstenaar vandaag die probeert te begrijpen wie hij is in een wereld vol grenzen.

Het zijn allemaal variaties van dezelfde menselijke impuls. Misschien is dat uiteindelijk wat kunst altijd is geweest: een manier om verder te bouwen op wat er al was.

Mocht je mij straks zien rondlopen op TEFAF en mij herkennen, spreek me gerust aan. Ik ben altijd benieuwd welk werk jou heeft stilgezet.

TEFAF Maastricht vindt plaats van 14-19 maart 2026.

Recente verhalen