Mens vs. machine

‘De kansloze toekomst’

We vroegen zeven curatoren en directeuren vooruit te kijken. Welke thema’s en trends gaan de komende jaren het gesprek bepalen? En welke kunstenaars laten nu al zien waar het heen gaat? Heske ten Cate is curator, onderzoeker en bestuurder, en sinds februari conservator hedendaagse kunst bij het Amsterdam Museum. Eerder was ze hoofdredacteur van Mister Motley, directeur van Nest in Den Haag, en co-curator van Good Mom / Bad Mom in het Centraal ­Museum in Utrecht.

Dit is een uitnodiging om de wereld van See All This te betreden — reis verder en verlies jezelf.

Tekst: Heske ten Cate

Het einde van een jaar begint in de media steevast met lijstjes. De beste tentoonstellingen, de mooiste voorstellingen, de belangrijkste boeken. En met voorbeschouwingen: waar moeten we op letten, wat komt eraan? Ik lees die speculerende vooruitzichten graag. Afgelopen jaar waren het er opvallend weinig. Misschien heeft dat te maken met wat onderzoekers de collapse of the future noemen: het verschijnsel dat in tijden van opeengestapelde crises het vermogen om ver vooruit te denken onder druk komt te staan. Wanneer onzekerheid structureel wordt – economisch, ecologisch, politiek en technologisch – verdwijnt het langetermijnperspectief. Besluitvorming richt zich op het onmiddellijke nu: beheersen, reageren, en niet: dromen. Ik hoor veel kunstenaars, theatermakers en curatoren zich hardop afvragen wat nu eigenlijk hét verhaal van deze tijd is.

Daar komt bij dat de media zelf steeds minder houvast bieden. Ze worden overspoeld door ruis: deepfakes, desinformatie, halfware verhalen. Het ongemakkelijke gevoel dat je niet zeker weet of wat je leest wel klopt, is bijna permanent geworden. In 1984 liet George Orwell al zien wat er gebeurt wanneer taal wordt ingedikt tot slogans en afkortingen. Waar woorden verdwijnen, verdwijnt nuance. Waar nuance verdwijnt, wordt waarheid buigzaam. En ergens in dat proces brokkelt onze medemenselijkheid af. Niet voor niets wordt zijn dystopie opnieuw massaal afgestoft.

Dit is een artikel uit See All This #41, lente 2026. Bestel het nummer hier.

Recente verhalen